← Terug naar blog

Wanneer is een boom gevaarlijk? De signalen die iedere eigenaar moet kennen

5 min leestijd
Close-up van een dikke boomstam met een verticale scheur in de bast en mos aan de voet

Een boom valt zelden zomaar om. In bijna alle gevallen geeft een boom maanden of zelfs jaren van tevoren signalen af dat er iets mis is. Het probleem is dat die signalen vaak subtiel zijn, of juist zo vertrouwd geworden dat niemand ze nog opmerkt. Pas na een flinke najaarsstorm blijkt dan dat een tak of een hele stam het heeft begeven.

Als gecertificeerde boomverzorgers komen wij in heel Noord-Brabant bij particulieren, gemeenten en terreinbeheerders over de vloer. In dit artikel zetten wij op een rij welke signalen u als eigenaar zelf kunt herkennen, en wanneer het verstandig is om een specialist te laten kijken.

Waarom boomveiligheid uw verantwoordelijkheid is

Als eigenaar van een boom heeft u een zorgplicht. Dat betekent kort gezegd dat u redelijkerwijs moet voorkomen dat uw boom schade veroorzaakt aan personen of eigendommen. Valt er een tak op een geparkeerde auto en blijkt achteraf dat de boom al jaren zichtbaar in slechte staat verkeerde, dan kunt u daarvoor aansprakelijk worden gesteld.

Voor gemeenten en groenbeheerders is dit vertaald in periodieke boomveiligheidscontroles. Voor particulieren bestaat die verplichting niet in die vorm, maar de zorgplicht geldt wel degelijk. Een boom langs de openbare weg, boven een speeltuin of naast een parkeerplaats verdient daarom extra aandacht.

Signaal 1: dood hout in de kroon

Dode takken in de kroon zijn het meest zichtbare waarschuwingssignaal. Een enkele dode tak hoort bij het natuurlijke proces van een boom, maar grote hoeveelheden dood hout wijzen op een boom die in verval is.

Let vooral op:

  • dikke dode takken boven paden, terrassen of parkeerplaatsen;
  • takken die in de zomer geen blad meer dragen;
  • een kroon die aan de bovenkant kaal wordt, terwijl de onderkant nog groen is.

Dat laatste noemen wij kroonsterfte van bovenaf. Het betekent meestal dat de boom onvoldoende water of voeding uit de wortels naar de top krijgt. De oorzaak zit dan vrijwel altijd ondergronds.

Signaal 2: scheuren, plooien en bastschade

Loop eens rustig rond de stam en kijk naar het schorsoppervlak. Verticale scheuren in de bast, plooien die als een richel over de stam lopen of plekken waar de bast loslaat zijn serieuze aandachtspunten. Ze kunnen duiden op inwendige spanning of op een holte die van buiten niet zichtbaar is.

Kijk ook naar plekken waar twee zware gesteltakken samenkomen. Zit daar een smalle, V-vormige vork met ingegroeide bast ertussen, dan is die verbinding structureel zwak. Juist dit type vork scheurt bij storm of natte sneeuw regelmatig uit.

Signaal 3: paddenstoelen op de stam of bij de voet

Paddenstoelen aan de voet van een boom of op de stam zijn geen onschuldig herfstbeeld. Ze zijn het vruchtlichaam van een schimmel die zich al veel langer in het hout bevindt. Afhankelijk van de soort tast die schimmel het hout af en vermindert de stevigheid van stam of wortels.

Niet elke schimmel is even gevaarlijk, en de ene soort werkt veel sneller dan de andere. Het determineren van de soort en het inschatten van de restwanddikte is specialistisch werk. Ziet u paddenstoelen op of rond een grote boom, laat dat dan beoordelen voordat u conclusies trekt — zowel in de richting van kappen als van afwachten.

Signaal 4: scheefstand en opgedrukte grond

Veel bomen staan van nature iets schuin, bijvoorbeeld doordat ze naar het licht zijn gegroeid. Dat is op zichzelf geen probleem. Zorgelijk wordt het wanneer de scheefstand recent is ontstaan of toeneemt.

Kijk naar de grond rond de stamvoet. Ziet u aan één zijde een bult of opgetild zodenpakket, of juist een scheur of kuil aan de tegenoverliggende kant, dan beweegt het wortelpakket mee. Dat is een alarmsignaal dat snel beoordeeld moet worden.

Signaal 5: schade aan de wortelzone

De meeste bomen die omvallen, falen niet in de stam maar in de wortels. En wortelschade ontstaat bijna altijd door menselijk handelen: een sleuf voor een kabel, een nieuwe oprit, ophoging met zand of zware machines die de grond verdichten.

Het vervelende is dat de gevolgen pas na twee tot vijf jaar zichtbaar worden in de kroon. Wordt er binnenkort gebouwd of gegraven bij een waardevolle boom, laat dan vooraf een boomeffectanalyse uitvoeren en overweeg begeleiding door een bomenwacht tijdens de werkzaamheden. In onze expertise in boomonderzoek brengen wij precies in kaart wat een boom kan verdragen.

Wat u zelf kunt doen — en wat niet

Een visuele rondgang kunt u prima zelf doen. Loop twee keer per jaar rond uw bomen: één keer in de zomer, wanneer het blad u veel vertelt over de vitaliteit, en één keer in de winter, wanneer de takstructuur goed zichtbaar is. Maak foto’s, dan ziet u veranderingen over de jaren heen.

Wat wij u afraden: zelf de ladder in om een zware tak te verwijderen, of met een kettingzaag aan de slag gaan bij een boom die dicht bij een huis of schuurtje staat. Werken op hoogte en het vellen van bomen vraagt om kennis van valrichting, spanning in het hout en de juiste beveiliging. Dit is het werk van opgeleide vakmensen met het juiste materieel.

Wanneer schakelt u een specialist in?

Neem contact op zodra u een van bovenstaande signalen ziet, en zeker bij een combinatie ervan. Ook na een zware storm is een controle verstandig: een boom die blijft staan kan inwendig wel beschadigd zijn.

Onze European Tree Technicians en European Tree Workers voeren een boomveiligheidscontrole uit volgens de VTA-methode (Visual Tree Assessment). Dat is een systematische visuele beoordeling van kroon, stam en wortelzone. Bestaat er twijfel, dan volgt nader onderzoek, bijvoorbeeld een trekproef om de stabiliteit te meten of groeiplaatsonderzoek naar de bodem.

Een onveilige boom hoeft overigens lang niet altijd te verdwijnen. Vaak is gericht vakkundig snoeiwerk en kroononderhoud voldoende om het risico weg te nemen en de boom nog jaren te behouden. Pas als behoud echt niet verantwoord is, adviseren wij om de boom te laten rooien — waarna wij graag met u meedenken over een passende vervanger.

Laat uw bomen vrijblijvend beoordelen

Twijfelt u over een boom op uw erf, in uw wijk of op uw terrein? Wacht niet tot de eerste najaarsstorm. Wij komen graag kijken, beoordelen de situatie ter plaatse en adviseren u eerlijk over wat nodig is.

Neem vrijblijvend contact met ons op — bel, app of stuur een foto van de boom waar u zich zorgen over maakt. Dan plannen wij een inspectie in en ontvangt u een offerte op maat.

Vraag vrijblijvend om een offerte Offerte aanvragen
Algemene voorwaarden | Privacy policy | Cookies